Skarkos: The Prehistoric Settlement of Ios
One of the best-preserved Early Cycladic settlements in the Aegean, offering an exceptional view of everyday life in the Cyclades during the third millennium BC.
The Early Cycladic settlement of Skarkos, overlooking the fertile plain and the natural harbour of Ios.
Why Skarkos Matters
Skarkos is one of the most important prehistoric sites in the Cyclades. The settlement flourished mainly during the Early Cycladic II period, in the middle of the third millennium BC, and survives in an unusually good state of preservation.
Its houses, streets, open spaces and drainage system provide rare evidence for the organisation, economy and daily life of the communities that shaped the Early Cycladic world.
Location and Landscape
The settlement occupies a prominent hill on the western side of Ios, opposite Sikinos. From this position, its inhabitants had access to the island’s natural harbour and to the fertile area of Kato Kampos.
The location connected the settlement with agriculture, the sea and the wider communication networks of the Aegean.
The Early Cycladic Settlement
The main architectural remains belong to a large and prosperous settlement of the Early Cycladic II period, also known as the period of the Keros–Syros culture, around the middle of the third millennium BC.
The dense settlement developed around the top of the hill. Two principal streets, reaching approximately two metres in width, followed the contours of the hill and widened at intervals to form open spaces. Smaller streets connected the lower parts of the settlement with the summit.
Houses and Everyday Life
Dozens of buildings have been uncovered, most of them substantial two-storey residences. Their features include spacious entrances, stone staircases, paved upper floors, cupboards built into the walls and storage chests made of stone slabs.
The houses contained areas for cooking, storage and other domestic activities. The survival of walls to a considerable height makes it possible to understand the form and organisation of Early Cycladic architecture more clearly than at most other settlements of the period.
Crafts, Agriculture and Trade
The inhabitants cultivated cereals, legumes and fruit and raised sheep, goats and pigs. Craftspeople worked as potters, metalworkers, stone-tool makers, builders and marble sculptors.
Finds of imported raw materials and objects show that Skarkos participated actively in maritime exchange networks that connected Ios with other Cycladic islands, mainland Greece and other parts of the Aegean.
Important Finds
The excavation has brought to light clay vessels, stone tools and utensils, marble figurines, metal and bone objects, seals and seal-impressed clay labels. These objects reveal an organised society with systems of production, storage, exchange and identification of goods.
Many of the movable finds from Skarkos are displayed in the Archaeological Museum of Ios.
Later Use of the Hill
Human activity at Skarkos continued after the Early Cycladic period. A cemetery dating to the end of the Middle and the beginning of the Late Bronze Age partly overlies the earlier settlement, while evidence from later periods shows that the hill remained significant for many centuries.
Protection and Recognition
The conservation and presentation of Skarkos were designed with minimal intervention so that the archaeological remains and the surrounding landscape would retain their character.
In 2008, the project received the European Union Prize for Cultural Heritage / Europa Nostra Grand Prize in the category of conservation of archaeological sites.
Visiting the Site
Follow the designated visitor routes and avoid stepping on walls or entering restricted areas. The buildings and streets should be viewed as parts of a complete settlement rather than as isolated ruins.
Opening hours and admission fees may change. Check the current information published by the Ephorate of Antiquities of the Cyclades before visiting.
Share your photographs: You can send your own photographs of Skarkos to iospathsgr@gmail.com.
Σκάρκος: Ο προϊστορικός οικισμός της Ίου
Ένας από τους καλύτερα διατηρημένους πρωτοκυκλαδικούς οικισμούς του Αιγαίου, που προσφέρει μια εξαιρετική εικόνα της ζωής στις Κυκλάδες κατά την 3η χιλιετία π.Χ.
Γιατί είναι σημαντικός ο Σκάρκος
Ο Σκάρκος αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους προϊστορικούς αρχαιολογικούς χώρους των Κυκλάδων. Ο οικισμός γνώρισε ιδιαίτερη ακμή κυρίως κατά την Πρωτοκυκλαδική ΙΙ περίοδο, στα μέσα της 3ης χιλιετίας π.Χ., και διατηρείται σε εξαιρετικά καλή κατάσταση.
Οι κατοικίες, οι δρόμοι, οι ανοικτοί χώροι και το σύστημα απορροής των όμβριων υδάτων προσφέρουν σπάνια στοιχεία για την οργάνωση, την οικονομία και την καθημερινή ζωή των κοινωνιών που διαμόρφωσαν τον πρωτοκυκλαδικό κόσμο.
Η θέση και το τοπίο
Ο οικισμός βρίσκεται σε προνομιακό λόφο στη δυτική πλευρά της Ίου, απέναντι από τη Σίκινο. Από τη θέση αυτή οι κάτοικοί του είχαν πρόσβαση στο φυσικό λιμάνι του νησιού και στην εύφορη περιοχή του Κάτω Κάμπου.
Η τοποθεσία συνέδεε τον οικισμό με τη γεωργία, τη θάλασσα και τα ευρύτερα δίκτυα επικοινωνίας του Αιγαίου.
Ο πρωτοκυκλαδικός οικισμός
Τα κύρια αρχιτεκτονικά κατάλοιπα ανήκουν σε έναν μεγάλο και ακμαίο οικισμό της Πρωτοκυκλαδικής ΙΙ περιόδου, γνωστής και ως περίοδος της πολιτισμικής ενότητας Κέρου–Σύρου, γύρω στα μέσα της 3ης χιλιετίας π.Χ.
Ο πυκνός οικισμός αναπτύχθηκε γύρω από την κορυφή του λόφου. Δύο κύριοι δρόμοι, πλάτους έως περίπου δύο μέτρων, ακολουθούσαν το ανάγλυφο και διευρύνονταν κατά τόπους σχηματίζοντας ανοικτούς χώρους. Μικρότεροι δρόμοι συνέδεαν τους πρόποδες με την κορυφή.
Οι κατοικίες και η καθημερινή ζωή
Έχουν αποκαλυφθεί δεκάδες κτίρια, τα περισσότερα από τα οποία ήταν επιβλητικές διώροφες κατοικίες. Διέθεταν ευρύχωρες εισόδους, λίθινες κλίμακες, πλακόστρωτα δάπεδα στους ορόφους, εντοιχισμένα ερμάρια και κιβωτιόσχημους αποθηκευτικούς χώρους από σχιστόπλακες.
Στις κατοικίες υπήρχαν χώροι μαγειρέματος, αποθήκευσης και άλλων οικιακών δραστηριοτήτων. Η διατήρηση των τοίχων σε σημαντικό ύψος επιτρέπει την καλύτερη κατανόηση της πρωτοκυκλαδικής αρχιτεκτονικής σε σχέση με τους περισσότερους οικισμούς της ίδιας περιόδου.
Τεχνίτες, γεωργία και εμπόριο
Οι κάτοικοι καλλιεργούσαν δημητριακά, όσπρια και καρπούς και εξέτρεφαν πρόβατα, κατσίκες και χοίρους. Στον οικισμό δραστηριοποιούνταν αγγειοπλάστες, μεταλλουργοί, λιθοτέχνες, οικοδόμοι και μαρμαρογλύπτες.
Οι εισαγόμενες πρώτες ύλες και τα αντικείμενα δείχνουν ότι ο Σκάρκος συμμετείχε ενεργά στα θαλάσσια δίκτυα ανταλλαγών που συνέδεαν την Ίο με άλλα κυκλαδικά νησιά, την ηπειρωτική Ελλάδα και άλλες περιοχές του Αιγαίου.
Τα σημαντικότερα ευρήματα
Η ανασκαφή έφερε στο φως πήλινα αγγεία, λίθινα εργαλεία και σκεύη, μαρμάρινα ειδώλια, μεταλλικά και οστέινα αντικείμενα, σφραγίδες και ενσφράγιστα πήλινα αντικείμενα. Τα ευρήματα αποκαλύπτουν μια οργανωμένη κοινωνία με συστήματα παραγωγής, αποθήκευσης, ανταλλαγής και αναγνώρισης αγαθών.
Πολλά από τα κινητά ευρήματα του Σκάρκου εκτίθενται στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Ίου.
Η μεταγενέστερη χρήση του λόφου
Η ανθρώπινη παρουσία στον Σκάρκο συνεχίστηκε και μετά την Πρωτοκυκλαδική περίοδο. Νεκροταφείο του τέλους της Μέσης και των αρχών της Ύστερης Εποχής του Χαλκού καλύπτει εν μέρει τον παλαιότερο οικισμό, ενώ κατάλοιπα μεταγενέστερων περιόδων δείχνουν ότι ο λόφος διατήρησε τη σημασία του για πολλούς αιώνες.
Προστασία και διεθνής αναγνώριση
Η συντήρηση και η ανάδειξη του Σκάρκου σχεδιάστηκαν με ήπιες παρεμβάσεις, ώστε τα αρχαιολογικά κατάλοιπα και το φυσικό τοπίο να διατηρήσουν τον χαρακτήρα τους.
Το 2008 το έργο απέσπασε το Μεγάλο Βραβείο Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ευρωπαϊκής Ένωσης / Europa Nostra στην κατηγορία της συντήρησης αρχαιολογικών χώρων.
Επίσκεψη στον αρχαιολογικό χώρο
Ακολουθήστε τις καθορισμένες διαδρομές επίσκεψης και αποφύγετε να πατάτε επάνω στις τοιχοποιίες ή να εισέρχεστε σε κλειστές περιοχές. Τα κτίρια και οι δρόμοι πρέπει να παρατηρούνται ως τμήματα ενός ενιαίου οικισμού και όχι ως απομονωμένα ερείπια.
Το ωράριο λειτουργίας και το εισιτήριο ενδέχεται να αλλάζουν. Πριν από την επίσκεψη, ελέγξτε τις τρέχουσες πληροφορίες της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων.
Στείλτε μας τις φωτογραφίες σας: Μπορείτε να στείλετε τις δικές σας φωτογραφίες από τον Σκάρκο στο iospathsgr@gmail.com.
